Odszkodowanie za zalane auto przez powódź. Komu przysługuje?

Powódź, która we wrześniu 2024 roku nawiedziła i spustoszyła rozległe obszary południowo-zachodniej Polski, a w szczególności Dolnego Śląska i Opolszczyzny, nie oszczędziła również pojazdów. Kto może liczyć na odszkodowanie za zalany samochód i jaka będzie jego wysokość? Jak postępować z zalanym pojazdem, czego się wystrzegać i na co uważać w trakcie postępowania likwidacyjnego prowadzonego przez ubezpieczyciela? Odpowiedzi na te pytania znajdziesz w poniższym artykule. 

Jakie należy mieć ubezpieczenie, aby móc otrzymać odszkodowanie?

Z wcześniejszego artykułu możecie dowiedzieć się, że nieprzewidziano żadnej pomocy publicznej z tytułu zniszczonego pojazdu wskutek zalania w trakcie powodzi.

Ponadto obowiązkowe ubezpieczenie OC dla posiadaczy pojazdów mechanicznych zapewnia jedynie ochronę przed odpowiedzialnością cywilną za szkody, które sami spowodowaliśmy jako sprawcy. Odszkodowanie za samochody zniszczone wskutek sił żywiołów takich jak np. powódź mogą uzyskać co do zasady jedynie ci, którzy posiadają dobrowolne ubezpieczenie Autocasco (AC). 

W odróżnieniu od obowiązkowego ubezpieczenia OC, towarzystwa ubezpieczeniowe mają znacznie większą swobodę w kształtowaniu ogólnych warunków ubezpieczenia dla ubezpieczeń dobrowolnych. W tych dokumentach można znaleźć wszelkie wyłączenia i zastrzeżenia dotyczące odpowiedzialności ubezpieczyciela za wynikłe szkody. Zakres ochrony ubezpieczeniowej będzie często zależał więc od pakietu ubezpieczeniowego w ramach którego zawarliśmy umowę o ubezpieczenie AC. 

W przypadku odmowy lub ograniczenia wypłacenia odszkodowania przez Ubezpieczyciela niezbędne będzie, więc przeanalizowanie pod tym kątem ogólnych warunków ubezpieczenia.

W każdym razie należy podkreślić, że wielka woda, która spowodowała poważne uszkodzenia samochodów, stanowi dla nich jedno z największych zagrożeń. Dlatego można z dużą dozą prawdopodobieństwa spodziewać, że większość samochodów zalanych podczas powodzi zostanie uznana za szkody całkowite. Co to w praktyce oznacza dla właścicieli takich pojazdów? Aby odpowiedzieć na to pytanie należy przybliżyć pojęcie szkody całkowitej.

Czym w ogóle jest według prawa szkoda całkowita?

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że definicja szkody całkowitej różni się w zależności od tego czy jest ona likwidowana z ubezpieczenia OC, czy ubezpieczenia AC. 

Szkoda całkowita w OC występuje wówczas, gdy pojazd uległ takiemu zniszczeniu, że nie nadaje się do naprawy lub gdy koszty jego naprawy przekroczyłyby wartość pojazdu w dniu likwidacji szkody.

Natomiast przy ocenie szkody naprawianej z ubezpieczenia AC większość ubezpieczycieli uznaje szkodę całkowitą, gdy koszty naprawy pojazdu przewyższają 70% jego wartości z dnia sprzed zdarzenia. W przypadku ubezpieczeń dobrowolnych, takich jak polisa Autocasco, ten procent może się różnić w zależności od umowy i towarzystwa ubezpieczeniowego, ale wynosi on zazwyczaj od 60 do 80%. Czy właściciele samochodów zalanych podczas powodzi mogą się spodziewać odszkodowania pokrywającego w takim stopniu szkodę? To zależy od zakresu uszkodzeń i związanego z tym zakwalifikowania szkody jako szkody całkowitej przez towarzystwo ubezpieczeń.

Do jakich uszkodzeń oraz zniszczenie dochodzi w aucie po powodzi?

Jak zlikwidować szkodę z AC? Pierwsza wycena może być krzywdząca. Warto się odwołać. 

Likwidacja szkody z polisy Autocasco (AC) przebiega więc zasadniczo podobnie jak w przypadku szkody z ubezpieczenia OC, a często jest nawet prostsza. W sytuacjach losowych, takich jak powódź, nie jest konieczne posiadanie policyjnej notatki z miejsca zdarzenia. Zwykle wystarczy zgłosić szkodę przez infolinię, a następnie oczekiwać na kontakt ze strony przedstawiciela ubezpieczyciela. 

Z powodu skali powodzi, która dotknęła kraj, proces likwidacji szkód może potrwać nieco dłużej niż zwykle. Ubezpieczyciele już jednak informują i zapewniają, że wprowadzają uproszczone procedury i wysyłają większą liczbę pracowników w teren, aby móc jak najszybciej ocenić i wycenić uszkodzone i zniszczone pojazdy. Po zgłoszeniu i zarejestrowaniu szkody należy czekać na wizytę likwidatora, który oszacuje rozmiar szkody i sporządzi operat szacunkowy. Dokument ten zawiera m.in. szacowaną wartość pojazdu sprzed zalania oraz całkowite koszty związane z usunięciem szkód. Warto pamiętać, że wycena dokonana przez ubezpieczyciela nie jest ostateczna i można się od niej odwołać. Niestety, zaniżanie wartości pojazdu czy wysokości szkód zdarza się dość często. W takiej sytuacji pomocna może być opinia niezależnego rzeczoznawcy, jednak wiąże się to z dodatkowymi kosztami, które pokryjemy sami i ewentualnie w toku procesu sądowego z towarzystwem ubezpieczeń będziemy mogli próbować odzyskać takie koszty.

Co z wrakiem po szkodzie całkowitej?

Po uznaniu szkody za całkowitą, zakład ubezpieczeń pozostawia wrak poszkodowanemu. Ubezpieczyciel określa jego wartość, którą wcześniej uwzględnił przy obliczaniu odszkodowania.

Poszkodowany ma prawo sprzedać wrak po proponowanej przez ubezpieczyciela cenie lub ustalić inną kwotę. Jeśli okaże się, że wartość wraku podana przez ubezpieczyciela była zawyżona, poszkodowany może dochodzić wyrównania różnicy pomiędzy uzyskaną ceną a wartością określoną w decyzji ubezpieczeniowej.

Czy mogę zarejestrować i sprzedać auto po szkodzie całkowitej?

Ubezpieczyciele więc traktują wrak jako część majątku właściciela, mimo że formalnie uznają pojazd za całkowicie zniszczony. To określenie funkcjonuje wyłącznie w kontekście prawa ubezpieczeń i nie znajduje wprost odzwierciedlenia w przepisach prawa cywilnego, co oznacza, że właściciel teoretycznie może naprawić pojazd i przywrócić go do dalszego użytkowania. W tym kontekście warto podkreślić, że nie ma w Polsce przepisów zabraniających rejestracji, handlu czy wprowadzania do ruchu samochodów po szkodzie całkowitej, możemy się również spodziewać, że na rynek pojazdów używanych trafią zalane pojazdy po powodzi - należy więc zachować czujność przy zakupie auta i wystrzegać się nieuczciwych handlarzy, którzy z "wadami ukrytymi" będą sprzedawać takie pojazdy nie informując o tym, że są to pojazdy trwale uszkodzone wskutek zalania w trakcie powodzi. W przypadku sprzedaży takich pojazdu narażamy się na odpowiedzialność z tytułu rękojmi, a w przypadku nabycia takiego pojazdu możemy odstąpić od umowy i żądać zwrotu pieniędzy od sprzedawcy natomiast jest to dość obszerne zagadnienie i materiał na osobny artykuł.

Podsumowując, w ramach odszkodowania za szkodę całkowitą właściciele mogą co do zasady otrzymać odszkodowanie zazwyczaj w wysokości 70% wartości pojazdu oraz zachowują jego wrak. Należy też pamiętać, że do momentu zezłomowania, nawet zniszczone auto jest traktowane jako pełnowartościowy pojazd objęty ustawą o obowiązkowych ubezpieczeniach, co oznacza obowiązek posiadania ciągłości polisy OC. Już nawet jeden brak ciągłości może spowodować nałożenie przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny (UFG) kary pieniężnej, co również opiszę na moim blogu. 

W ramach prowadzonej przeze mnie kancelarii przewiduję nieodpłatną pomoc osobom, które zostały dotknięte wskutek powodzi. Udzielam darmowych porad oraz konsultacji prawnych powodzianom.

Zapraszam do kontaktu, jeżeli potrzebujesz wsparcia prawnego w tym ciężkim dla Ciebie i Twojej rodziny czasie. 

Jeżeli potrzebujesz porady w zakresie prawa ubezpieczeniowego oraz odszkodowawczego, również zapraszam do kontaktu.

Albert Białczyk
Radca Prawny
📞 +48 785 139 847
✉️ [email protected]